KULTURA •Golub-Dobrzyń – miasto

Wybitne dzieło sztuki średniowiecza wróciło do dobrzyńskiego kościoła. Konserwacja trwała dwa lata

Smukła sylwetka, twarz naznaczona bruzdami i półprzymknięte oczy. Gotycki krucyfiks z początku XV wieku ponownie można zobaczyć w kościele św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Dobrzyniu nad Drwęcą. Po dwóch latach prac konserwatorskich zabytek wrócił do parafii. Koszt jego odnowienia wyniósł ponad 144 tys. zł.

Wybitne dzieło sztuki średniowiecza wróciło do dobrzyńskiego kościoła. Konserwacja trwała dwa lata
Most Golub-Dobrzyń

Na razie krucyfiks został wyeksponowany w świątyni, aby wierni mogli go adorować i obejrzeć. Zgodnie z zapowiedzią parafii we wtorek ma wrócić na swoje miejsce w ołtarzu głównym.

„Po dwu latach żmudnych prac konserwatorskich powrócił do kościoła nasz przepiękny krucyfiks” — czytamy w parafialnym komunikacie.

Powrót zabytku jest okazją, by przyjrzeć się dziełu, którego historia sięga znacznie dalej niż dzieje obecnego dobrzyńskiego kościoła. Świątynię wzniesiono w latach 1823–1827 z fundacji Antoniego Wybranieckiego. Rzeźba jest od niej starsza o ponad cztery stulecia.

Spokojne spojrzenie i ślady cierpienia

W katalogu diecezji płockiej zabytek opisano jako gotycki krucyfiks cyprysowy z XV wieku. W komunikacie o zakończeniu konserwacji pojawia się rok 1400. Dokładniejsze datowanie — na lata 1400–1410 — przywołuje historyk sztuki Przemysław Waszak w opracowaniu opublikowanym w „Roczniku Grudziądzkim”. To zatem dzieło liczące ponad 600 lat.

O jego wyrazie decydują szczegóły. Smukłe ciało Chrystusa delikatnie wygina się w łuk, a sylwetka jest asymetryczna. Starannie opracowana klatka piersiowa ukazuje anatomię ciała. Twarz wygląda na postarzoną, jest pokryta bruzdami; wyraźnie wymodelowane oczy pozostają półprzymknięte. Spojrzenie sprawia wrażenie zmęczonego, skierowanego w dal.

Uwagę zwracają również wypukłe ślady krwi przy ranie w boku. Spokój twarzy współistnieje tu ze śladami cierpienia. Oglądając krucyfiks, można dostrzec, jak wiele treści średniowieczny twórca zawarł w ułożeniu ciała i drobnych szczegółach jego opracowania.

Waszak zestawia dobrzyńską figurę z gotyckim Ukrzyżowanym z katedry w Chełmży. Porównanie wskazuje zarówno na realistyczne przedstawienie ciała, jak i odmienny charakter miejscowego dzieła — smuklejszego, mocniej wygiętego i bardziej asymetrycznego.

Czy wcześniej znajdował się na zamku?

Z krucyfiksem wiąże się pytanie o jego pierwotne miejsce. Tadeusz Chrzanowski i Marian Kornecki wysunęli przypuszczenie, że mógł pochodzić z kaplicy na zamku krzyżackim w Golubiu. Hipotezę tę przywołuje późniejsze opracowanie Waszaka, a możliwość zamkowego pochodzenia odnotowano także w katalogu diecezjalnym.

Nie jest to jednak potwierdzona droga zabytku z zamku do dobrzyńskiej świątyni. Na podstawie dostępnych materiałów nie można wskazać, kiedy i w jakich okolicznościach miałoby dojść do takiego przeniesienia.

Pewne jest natomiast, że średniowieczna rzeźba należy dziś do historycznego wyposażenia kościoła przy placu Tysiąclecia. Jej powrót przywraca parafianom możliwość kontemplacji ukrzyżowanego Chrystusa, a mieszkańcom zainteresowanym historią miasta — możliwość obejrzenia wybitnego zabytku opisywanego w literaturze naukowej.

Prace konserwatorskie kosztowały dokładnie 144 031,55 zł. Według rozliczenia podanego przez parafię 51 tys. zł przekazał Kujawsko-Pomorski Konserwator Zabytków, a 50 tys. zł Urząd Marszałkowski Województwa Kujawsko-Pomorskiego. Pozostałe 43 031,55 zł stanowiły środki własne parafii.

Łączne dofinansowanie wyniosło więc 101 tys. zł i pokryło około 70 procent kosztów konserwacji.

Źródło: FB Parafia św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Dobrzyniu nad Drwęcą

Redakcja

Redakcja

Bądź na bieżąco