INFORMACJE •Cały powiat

Sejm podjął decyzję. Większość włodarzy z powiatu bez możliwości ubiegania się o reelekcję.

W czwartek, 22 października, Sejm nie przyjął projektu PSL zakładającego zniesienie limitu dwóch kadencji dla wójtów, burmistrzów i prezydentów miast. Oznacza to, że w wyborach samorządowych w 2029 roku mieszkańcy Ciechocina, Kowalewa Pomorskiego, Radomina, Zbójna oraz gminy wiejskiej Golub-Dobrzyń nie oddadzą już głosu na dotychczas sprawujących urząd gospodarzy. Obecni wójtowie i burmistrz pełnią już drugą kadencję wliczaną do ustawowego limitu.

Sejm podjął decyzję. Większość włodarzy z powiatu bez możliwości ubiegania się o reelekcję.
Most Golub-Dobrzyń Fot. Kolaż: MOST/FB Powiat Golubsko-Dobrzyński/FB Miasto Golub-Dobrzyń/FB Gmina Golub-Dobrzyń/FB Gmina Radomin

Za przyjęciem zmian zagłosowało 213 posłów, przeciw było 215, a dziewięcioro wstrzymało się od głosu. Projekt upadł, więc dotychczasowe przepisy nadal obowiązują. Dla naszego powiatu oznacza to perspektywę zmian personalnych w pięciu z sześciu gmin przy najbliższych zwykłych wyborach samorządowych.

Kto po 2029 r. przestanie pełnić urząd w swojej gminie?

Marek Ryłowicz w gminie wiejskiej Golub-Dobrzyń, Andrzej Okruciński w Ciechocinie, Piotr Wolski w Radominie, Katarzyna Kukielska w Zbójnie oraz Jacek Żurawski w Kowalewie Pomorskim wygrywali wybory zarówno w 2018, jak i w 2024 roku. Każde z nich wykorzystuje więc drugą kadencję uwzględnianą przez ustawowy limit. Przy utrzymaniu obecnych zasad nie będą mogli ponownie ubiegać się o te same stanowiska w swoich gminach. To właśnie w tych pięciu samorządach przepisy wymuszą zmianę włodarzy.

Inaczej wygląda sytuacja w samym Golubiu-Dobrzyniu. Dominika Piotrowska została burmistrzem w 2024 roku i sprawuje pierwszą kadencję. Limit nie zamyka jej drogi do ponownego startu w 2029 roku.

Dzisiejsza decyzja nie skraca nikomu bieżącej kadencji. Nie oznacza też zakazu dalszej działalności samorządowej czy politycznej. Ograniczenie dotyczy kolejnego wyboru na wójta lub burmistrza tej samej gminy.

Dlaczego liczymy od 2018 roku?

Dwukadencyjność wójtów, burmistrzów i prezydentów miast wprowadzono ustawą z 11 stycznia 2018 roku, która weszła w życie 31 stycznia. Ograniczenie obejmuje ponowny wybór na urząd w tej samej gminie po dwóch wyborczych zwycięstwach uwzględnianych przez nowe przepisy. Wcześniejsze kadencje nie zostały doliczone.

Dlatego w przypadku włodarzy wybranych w 2018 i ponownie w 2024 roku obecna kadencja jest drugą liczoną do limitu — nawet jeśli kierują gminą znacznie dłużej.

Dobrze pokazuje to przykład Zbójna. Katarzyna Kukielska objęła urząd już w 2014 roku, a następnie wygrywała dwa kolejne głosowania. Sprawuje zatem trzecią kadencję, ale pierwsza z nich rozpoczęła się przed wprowadzeniem ograniczenia. Do ustawowego limitu wliczają się dopiero wybory z 2018 i 2024 roku.

Samo stwierdzenie, że ktoś był już kiedyś wójtem lub burmistrzem przez dwie kadencje, nie wystarcza więc do wykluczenia go z wyborów. Trzeba sprawdzić, kiedy został wybrany. Osoba, która wygrywała na przykład w 2010 i 2014 roku, nie wykorzystała w ten sposób nowego limitu. Z kolei były włodarz wybrany w 2014 i 2018 roku, który przegrał wybory w 2024 roku, ma na swoim koncie tylko jeden wybór wliczany do ograniczenia. Sama dwukadencyjność nie zabrania mu powrotu w 2029 roku.

Przerwa w urzędowaniu nie zeruje jednak licznika. Przepis nie wymaga, by dwie uwzględniane kadencje następowały bezpośrednio po sobie. Osoba, która wykorzystała już dwa wybory liczone według nowych zasad w tej samej gminie, nie odzyska możliwości startu na ten urząd tylko dlatego, że przeczeka jedną kadencję.

Starosta bez takiego ograniczenia

Dwukadencyjność nie obejmuje starosty. W przeciwieństwie do wójta czy burmistrza nie jest on wybierany bezpośrednio przez mieszkańców. O obsadzeniu tego stanowiska decyduje rada powiatu w głosowaniu tajnym, bezwzględną większością głosów ustawowego składu rady.

Przepisy nie wyznaczają staroście limitu dwóch kadencji. Może zostać wybrany ponownie także wtedy, gdy kierował powiatem już wcześniej przez dwie lub więcej kadencji. Musi jednak uzyskać wymagane poparcie radnych. Czwartkowe rozstrzygnięcie w Sejmie nie wprowadza zatem obowiązkowej zmiany na stanowisku starosty golubsko-dobrzyńskiego.

Analogicznego limitu nie ma również dla radnych ani marszałków województw. Nie obejmuje on posłów i senatorów.

Co chciało zmienić PSL?

Ludowcy argumentowali, że o dalszym sprawowaniu urzędu powinni decydować mieszkańcy. W ich ocenie ustawowy limit odbiera wyborcom możliwość ponownego poparcia samorządowca, którego pracę dobrze oceniają. W uzasadnieniu projektu wskazywano również na różnicę między sytuacją włodarzy gmin a innymi osobami pełniącymi funkcje publiczne, których podobne ograniczenie nie dotyczy.

Autorzy przekonywali też, że sama wymiana osoby na stanowisku nie gwarantuje zerwania nieformalnych zależności, a większe znaczenie mają przejrzystość działania władz i skuteczna kontrola.

Przeciwnicy zniesienia limitu wskazywali z kolei na ryzyko utrwalania lokalnych układów przy wieloletnim sprawowaniu władzy. Podczas sejmowej debaty taki argument przedstawiał m.in. poseł PiS Ireneusz Zyska.

Czwartkowe głosowanie pozostawiło dotychczasowe zasady. Do wyborów w 2029 roku parlament może jeszcze do tej sprawy wrócić. Na dziś jednak to obowiązujący limit, a nie deklaracje samych zainteresowanych, wyklucza kolejny start obecnych włodarzy pięciu gmin naszego powiatu.

Redakcja

Redakcja

Bądź na bieżąco